рдиींрдж рджुрдиिрдпा рдХी рд╕рдмрд╕े рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рдЪीрдЬ рд╣ै рдЬो рдЗंрд╕ाрди рдХो рдХुрдЫ рдкрд▓ рдХे рд▓िрдП рд╣рд░ рдЧрдо рд╕े рдЖрдЬाрдж рдХрд░ рджेрддी рд╣ै । рдкрд░ेрд╢ाрди рдорди рдХो рд╢ांрдд рдХрд░ рджेрддी рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ी рдиींрдж рдкूрд░ी рди рд╣ोрдиा рдПрдХ рдкрд░ेрд╢ाрдиी рддो рд╣ै рд╣ी, рд▓ेрдХिрди рдХ्рдпा рдЖрдк рдЬाрдирддे рд╣ैं рдХि рдпрд╣ рдЖрдкрдХे рджिрд▓ рдХे рд▓िрдП рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рд▓ोрдЧ рдЦाрдирдкाрди рдФрд░ рд╡्рдпाрдпाрдо рдкрд░ рдз्рдпाрди рджेрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдиींрдж рдХो рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЕрдирджेрдЦा рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╣ाрд▓ांрдХि, рдирдИ рд░िрд╕рд░्рдЪ рд╕े рдкрддा рдЪрд▓ा рд╣ै рдХि рдиींрдж рдХी рдеोрдб़ी рдХрдоी рд╕े рднी рд╢рд░ीрд░ рдоें рдРрд╕े рдмрджрд▓ाрд╡ рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬिрдирд╕े рджिрд▓ рдХी рдмीрдоाрд░ी рдХा рдЦрддрд░ा рдмреЭ рдЬाрддा рд╣ै। рд╣ां рдЬी рдЖрдкрдХा рджिрд▓ рдЬрд╣ां рдЖрдкрдХे рдбिрдпрд░ рд╡рди рд░рд╣рддे рд╣ै । ЁЯдн рдЖрдЗрдП рдПрдХ рдирдИ рд░िрд╕рд░्рдЪ рдкрд░ рдирдЬрд░ рдбाрд▓ें, рдЬिрд╕рд╕े рдкрддा рдЪрд▓рддा рд╣ै рдХि рд╕िрд░्рдл рддीрди рд░ाрдд рддрдХ рдЦрд░ाрдм рдиींрдж рд▓ेрдиे рд╕े рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рдкрд░ рдХैрд╕ा рдЕрд╕рд░ рдкреЬ рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдиींрдж рдХी рдХрдоी рдХा рджिрд▓ рдХी рд╕ेрд╣рдд рдкрд░ рдЕрд╕рд░ -:
рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╢ोрдзрдХрд░्рддाрдУं рдиे рдПрдХ рд░िрд╕рд░्рдЪ рдХी, рдЬिрд╕рдоें рдпрд╣ рджेрдЦा рдЧрдпा рдХि рдеोреЬे рд╕рдордп рдХे рд▓िрдП рдХрдо рдиींрдж рд▓ेрдиे рд╕े рдЖрдкрдХे рджिрд▓ рдкрд░ рдХैрд╕ा рдЕрд╕рд░ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рдк्рд░рдпोрдЧ рдоें, 16 рд╕्рд╡рд╕्рде рдпुрд╡ा рдкुрд░ुрд╖ों рдиे рддीрди рд░ाрддों рдоें рджो рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рддрд░ीрдХों рд╕े рдиींрдж рд▓ी: рдПрдХ рдЧ्рд░ुрдк рдиे рдкूрд░ी рдиींрдж (рд▓рдЧрднрдЧ 8.5 рдШंрдЯे) рд▓ी, рдФрд░ рджूрд╕рд░े рдЧ्рд░ुрдк рдиे рд╕ाрдоाрди्рдп рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ рдЖрдзी рдиींрдж (рд▓рдЧрднрдЧ 4.25 рдШंрдЯे) рд▓ी। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рджोрдиों рдЧ्рд░ुрдк рдХे рд▓ोрдЧों рдХे рдм्рд▓рдб рд╕ैрдо्рдкрд▓ рд▓िрдП рдЧрдП। рд░िрдкोрд░्рдЯ рд╕े рдкрддा рдЪрд▓ा рдХि рдХрдо рдиींрдж рд▓ेрдиे рд╕े рдЦूрди рдоें рдЙрди рдк्рд░ोрдЯीрди рдХी рдоाрдд्рд░ा рдмреЭ рдЬाрддी рд╣ै, рдЬो рджिрд▓ рдХी рдмीрдоाрд░िрдпों рд╕े рдЬुреЬे рд╣ोрддे рд╣ैं।
рддीрди рд░ाрддों рддрдХ рдХрдо рдиींрдж рд▓ेрдиे рдХे рдмाрдж, 16 рдРрд╕े рдк्рд░ोрдЯीрдиों рдоें рдмреЭोрдд्рддрд░ी рджेрдЦी рдЧрдИ, рдЬिрдирд╕े рджिрд▓ рдХी рдмीрдоाрд░िрдпों рдХा рдЦрддрд░ा рдмреЭ рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрди рдк्рд░ोрдЯीрдиों рдоें рд╕्рдЯ्рд░ेрд╕ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЗंрдЯрд░рд▓्рдпूрдХिрди рдФрд░ рдХेрдоोрдХाрдЗрди рд╢ाрдоिрд▓ рдеे, рдЬो рд╢рд░ीрд░ рдоें рд╕ूрдЬрди рдХा рд╕ंрдХेрдд рджेрддे рд╣ैं। рд░िрд╕рд░्рдЪ рдоें рдПрдХ рдФрд░ рдмाрдд рд╕ाрдордиे рдЖрдИ, рдХि рднрд▓े рд╣ी рд╡्рдпाрдпाрдо рд╕े рдХुрдЫ рдлाрдпрджेрдоंрдж рдк्рд░ोрдЯीрди рдЬैрд╕े IL-6 (рдЗंрдЯрд░рд▓्рдпूрдХिрди-6) рдФрд░ BDNF (Brain-derived neurotrophic factor) рдмреЭрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдпे рдиींрдж рдХी рдХрдоी рд╕े рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдиुрдХрд╕ाрди рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдЦрдд्рдо рдирд╣ीं рдХрд░ рдкाрддे।
рд╕िрд░्рдл рджिрд▓ рд╣ी рдирд╣ीं, рджिрдоाрдЧ рдкрд░ рднी рд╣ोрддा рд╣ै рдЕрд╕рд░ ЁЯдп -:
рдиींрдж рдХी рдХрдоी рд╕िрд░्рдл़ рджिрд▓ рдкрд░ рд╣ी рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рджिрдоाрдЧ рдкрд░ рднी рдЕрд╕рд░ рдбाрд▓рддी рд╣ै। рдХрдИ рджूрд╕рд░ी рд╕्рдЯрдбीрдЬ рдоें рдпрд╣ рджेрдЦा рдЧрдпा рд╣ै рдХि, рдПрдХ рд░ाрдд рдХी рдЦрд░ाрдм рдиींрдж рднी рдЦूрди рдоें рдЯाрдЙ рдк्рд░ोрдЯीрди (Tau proteins) рдХी рдоाрдд्рд░ा рдмреЭा рд╕рдХрддी рд╣ै, рдЬो рдЕрд▓्рдЬाрдЗрдорд░ рдЬैрд╕ी рдмीрдоाрд░िрдпों рдХे рд╕ंрдХेрдд рд╣ोрддे рд╣ैं।
рдЖрдк рдХ्рдпा рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं? -
рдпрд╣ाँ рдмрддाрдИ рдЧрдИ рдЗрди рд╕рднी рдмाрддों рдХा рдз्рдпाрди рд░рдЦрдХрд░, рдЖрдк рд▓рдЧाрддाрд░ рдиींрдж рдХी рдХрдоी рдФрд░ рдЙрд╕рд╕े рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдиुрдХрд╕ाрди рд╕े рдмрдЪ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдпрд╣ाँ рдиींрдж рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХुрдЫ рдЯिрдк्рд╕ рджिрдП рдЧрдП рд╣ैं, рдЬो рдЖрдкрдХी рдорджрдж рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं:
– рдиींрдж рдХा рд╕рдордп рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХрд░ें: рд░ोрдЬाрдиा рдПрдХ рд╣ी рд╕рдордп рдкрд░ рд╕ोрдиे рдФрд░ рдЙрдардиे рдХी рдЖрджрдд рдбाрд▓ें।
– рд╢ांрдд рдФрд░ рдЖрд░ाрдорджाрдпрдХ рдЬрдЧрд╣ рдкрд░ рд╕ोрдПं: рдЬिрд╕ рдХрдорд░े рдоें рдЖрдк рд╕ोрддे рд╣ैं, рдЙрд╕े, рд╢ांрдд, рдЕंрдзेрд░ा рдФрд░ рдаंрдбा рд░рдЦें।
– рд╕्рдХ्рд░ीрди рдЯाрдЗрдо рдХрдо рдХрд░ें: рд╕ोрдиे рд╕े рдХрдо рд╕े рдХрдо 1 рдШंрдЯा рдкрд╣рд▓े рдоोрдмाрдЗрд▓ рдФрд░ рджूрд╕рд░े рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рди рдХрд░ें।
– рдЙрдд्рддेрдЬрдХ рдкрджाрд░्рдеों рд╕े рдмрдЪें: рд╢ाрдо рдХे рд╕рдордп рдЪाрдп рдФрд░ рдХॉрдлी рдЬैрд╕ी рдХैрдлीрдирдпुрдХ्рдд рдб्рд░िंрдХ्рд╕ рдпा рд╢рд░ाрдм рдЖрджि рдХे рд╕ेрд╡рди рд╕े рдмрдЪें।
– рдЖрд░ाрдорджाрдпрдХ рддрдХрдиीрдХों рдХा рд╕рд╣ाрд░ा рд▓ें: рд╕ोрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдоेрдбिрдЯेрд╢рди, рдпोрдЧाрд╕рди, рдк्рд░ाрдгाрдпाрдо рдпा рд╣рд▓्рдХी рд╕्рдЯ्рд░ेрдЪिंрдЧ рдХा рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХрд░ें। рдЗрд╕рд╕े рди рдХेрд╡рд▓ рдиींрдж рдХी рдХ्рд╡ाрд▓िрдЯी рдмेрд╣рддрд░ рд╣ोрдЧी рдмрд▓्рдХि рдЖрдк рд╕ुрдмрд╣ рдЬ्рдпाрджा рдПрдирд░्рдЬी рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░ेंрдЧे।
рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ -:
рдпрд╣ рд╕्рдЯрдбी рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоैрд╕ेрдЬ рджेрддी рд╣ै- рд╕िрд░्рдл рдХुрдЫ рд░ाрддों рдХी рдЕрдзूрд░ी рдиींрдж рднी рджिрд▓ рдФрд░ рджिрдоाрдЧ рдкрд░ рдЧрд╣рд░ा рдЕрд╕рд░ рдбाрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै। рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫी рдиींрдж рд▓ेрдиे рдХा рдорддрд▓рдм рд╕िрд░्рдл рдЖрд░ाрдо рдХрд░рдиा рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рд╣рдоाрд░े рд╣ेрд▓्рджी рд░ूрдЯीрди рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै।
рдЕрдХ्рд╕рд░ рдкूрдЫे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рди -:
рдк्рд░рд╢्рди: рдХ्рдпा рд╡्рдпाрдпाрдо рдХрд░рдиे рд╕े рдиींрдж рдХी рдХрдоी рд╕े рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдиुрдХрд╕ाрди рдЦрдд्рдо рд╣ो рдЬाрдПंрдЧे?
рдЙрдд्рддрд░: рд╡्рдпाрдпाрдо рдХрд░рдиा рд╕ेрд╣рдд рдХे рд▓िрдП рдмрд╣ुрдд рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рдиींрдж рдХी рдХрдоी рд╕े рджिрд▓ рдкрд░ рдкреЬрдиे рд╡ाрд▓े рдирдХाрд░ाрдд्рдордХ рдк्рд░рднाрд╡ рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдЦрдд्рдо рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддा।
рдк्рд░рд╢्рди: рдиींрдж рдХी рдХрдоी рдХा рджिрд▓ рдкрд░ рдХिрддрдиी рдЬрд▓्рджी рдЕрд╕рд░ рдкреЬ рд╕рдХрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╕िрд░्рдл рддीрди рд░ाрддों рддрдХ рдЕрдзूрд░ी рдиींрдж рд▓ेрдиे рд╕े, рд╢рд░ीрд░ рдоें рд╕ूрдЬрди рд╕ंрдмंрдзी рд╕рдорд╕्рдпाрдПं рдмреЭ рд╕рдХрддी рд╣ैं।
рдк्рд░рд╢्рди: рдХ्рдпा рдХрднी-рдХрднी рдиींрдж рди рд▓ेрдиा рдЦрддрд░рдиाрдХ рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдеोрдб़ी рд╕ी рдиींрдж рдХी рдХрдоी рднी рджिрд▓ рдФрд░ рджिрдоाрдЧ рдХी рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी рдкрд░ рдЧंрднीрд░ рдк्рд░рднाрд╡ рдбाрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╣рд░ рд░ाрдд рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдиींрдж рд▓ेрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди: рдХ्рдпा рдХुрдЫ рд▓ोрдЧों рдХा рд╢рд░ीрд░ рдиींрдж рдХी рдХрдоी рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЬ्рдпाрджा рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╣ां, рд╢िрдл्рдЯ рдоें (рджिрди рдФрд░ рд░ाрдд рдХी рд╢िрдл्рдЯ рдмрджрд▓-рдмрджрд▓рдХрд░) рдХाрдо рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧ, рдмुрдЬुрд░्рдЧ рдФрд░ рдЬिрдирдХो рдкрд╣рд▓े рд╕े рджिрд▓ рдХी рдмीрдоाрд░ी рд╣ै, рдЙрдирдХा рд╢рд░ीрд░ рдиींрдж рдХी рдХрдоी рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди: рдХिрддрдиे рдШंрдЯे рддрдХ рди рд╕ोрдиा ‘рдиींрдж рдХी рдХрдоी’ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЬैрд╕ा рдоै рдХрд╣рддी рдЖрдИ рд╣ूं рдХि рд▓рдЧाрддाрд░ 24 рдШंрдЯे рдпा рдЙрд╕рд╕े рдЬ्рдпाрджा рд╕рдордп рддрдХ рдЬाрдЧрддे рд░рд╣рдиा ‘рдиींрдж рдХी рдХрдоी’ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдЬिрддрдиी рджेрд░ рдЖрдк рдЬाрдЧрддे рд╣ैं, рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рдФрд░ рджिрдоाрдЧ рдкрд░ рдЕрд╕рд░ рдЙрддрдиा рд╣ी рдЬ्рдпाрджा рд╣ोрддा рд╣ै। рдФрд░ рдпे рдЕрдЪ्рдЫी рдмाрдд рдирд╣ी рд╣ै । рд╕рд░ рджрд░्рдж рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╣ी рдПрдХ рд╕рдорд╕्рдпा рд╣ै ЁЯШХ
рдк्рд░рд╢्рди: рдХ्рдпा рдПрдХ рд░ाрдд рдоें 5 рдШंрдЯे рдХी рдиींрдж рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдирд╣ीं, рд╕्рд╡рд╕्рде рд░рд╣рдиे рдХे рд▓िрдП рд╣рд░ рд░ाрдд 7 рд╕े 9 рдШंрдЯे рдХी рдиींрдж рд▓ेрдиे рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рджी рдЬाрддी рд╣ै। рд░ाрдд рдоें 7 рдШंрдЯे рд╕े рдХрдо рдиींрдж рд▓ेрдиे рд╕े, рдЖрдкрдХी рд╕ेрд╣рдд рдФрд░ рдХाрдо рдХрд░рдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा, рджोрдиों рдкрд░ рдирдХाрд░ाрдд्рдордХ рдЕрд╕рд░ рдкреЬ рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди: рдХ्рдпा рд╡ीрдХेंрдб рдкрд░ рдЬ्рдпाрджा рдиींрдж рд▓ेрдХрд░ рдкूрд░े рд╕рдк्рддाрд╣ рдХी рдиींрдж рдХी рдХрдоी рдХो рдкूрд░ा рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╡ीрдХेंрдб рдкрд░ рдЬ्рдпाрджा рд╕ोрдиे рд╕े рдеोреЬी рдорджрдж рдоिрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рд╕े рд╕рдк्рддाрд╣ рднрд░ рдХी рдиींрдж рдХी рдХрдоी рд╕े рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдиुрдХрд╕ाрди рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдЦрдд्рдо рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा। рджिрд▓ рдФрд░ рджिрдоाрдЧ рдХो рд╕्рд╡рд╕्рде рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдмेрд╣рддрд░ рд╣ै рдХि, рд╣рд░ рд░ाрдд рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдиींрдж рд▓ी рдЬाрдП।
рдЕंрддрддः рдЬрдм рднी рджिрд▓ рдоे рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ो рдХा рдЦ्рдпाрд▓ рдЖрдП рддो рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдЕрдкрдиा рдЦ्рдпाрд▓ рд░рдЦिрдпे рдФрд░ рдЕрдЪ्рдЫे рд╕े рд╕ोрдП рдпे рдоेрд░ा рдЖрдкрд╕े рд╡िрдирдо्рд░ рдиिрд╡ेрджрди рд╣ै । ЁЯЩПЁЯЩПЁЯЩПЁЯЩП